Organisaties waar veiligheid, toezicht en reputatie voortdurend op het spel staan, hebben een vrij logische reflex: continue regels aanscherpen, protocollen volgen, risico’s vermijden en sturen op beheersbaarheid. Maar wat als precies die reflex de bedoeling uit het oog doet verliezen? Marga van Dam werkte jarenlang bij de politie en werd daarna (plaatsvervangend) gevangenisdirecteur. In het gevangeniswezen zag ze hoe “handelen volgens de letter” soms botst met de menselijke maat en met het doel om mensen ook weer terug te laten keren in de samenleving. Hier schreef ze een bijzonder boek over: Veranderen achter gesloten deuren.

Het gesprek gaat over organisatieontwikkeling in een omgeving waar “niets fout mag gaan”: hoe je toch ruimte maakt voor vakmanschap, dialoog en zorgvuldig afwijken van regels, zonder de veiligheid te ondermijnen. Aan de hand van concrete voorbeelden (een knuffel als rouwobject, bezoek buiten de vaste bezoekdagen, afscheid nemen van een familiehond) wordt zichtbaar hoe leiderschap er ook kan zien: medewerkers steunen in moeilijke afwegingen en de bedoeling steeds opnieuw centraal zetten. Ook komt de kwetsbare plek van het middenkader aan bod, én waarom toekomstgericht ontwikkelen vaak vastloopt als je het met oude sturingsmechanismen “in het heden” gaat werken aan verandering en beweging.

Kernpunten uit de podcast:

🧭 Regels zijn noodzakelijk, maar kunnen de bedoeling verdringen; vakmanschap vraagt soms om zorgvuldig afwijken.

🌱 “Veranderen” roept altijd weerstand op; “ontwikkelen” gaat over samen laten ontstaan en professionals beter laten werken.

🧑‍⚖️ Leiderschap wordt concreet in het wegnemen van barrières en het geven van rugdekking bij lastige afwegingen.

🚩 Passieve weerstand en procedurele bezwaren zijn rode vlaggen voor onduidelijk commitment.

⚖️ De gevangenis heeft twee spanningsvolle opdrachten tegelijk: beveiligen én re-integreren.

Quotes uit de podcast:

💬 “Mensen willen niet veranderd worden door een ander.”

💬 “Kijk nou of de regel de situatie dient.”

💬 “Meer regels leidt niet tot minder fouten.”

Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door:

Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn?Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk opWetenswaardigvoor meer informatie!

JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals.JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk!En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft?Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?

Tijdstempels

00:00 – Welkom en introductie

00:18 – Marga van Dam

01:13 – Carrière switch

02:18 – Rauwe samenleving

03:33 – Taal keuze

05:11 – Leiderschap en de kern

06:06 – Knuffel casus

07:40 – Politie maakt het verschil

08:53 – Bezoek verzoek

10:24 – Regels en de handelingsreflex

12:23 – Verzuim signalen

14:10 – Rugdekking geven

16:35 – Drie lijnen

18:42 – Dubbele taak

23:10 – Bastøy voorbeeld

30:31 – Rode vlaggen

35:11 – Commitment scherper

36:24 – De droom stopt

38:00 – Pijn of verlangen   Bekijk ons gesprek eens op YouTube! 

Het bericht Hoe werk je aan organisatieontwikkeling als er niets fout mag gaan? verscheen eerst op Tjipcast.