Skip to Content
Series
De Universiteit van Nederland Podcast
De Universiteit van Nederland Podcast

De Universiteit van Nederland Podcast

door Universiteit van Nederland

De beste wetenschappers geven antwoord op spraakmakende vragen. Zo leer je in colleges van 15 minuutjes waarom muggen altijd jou moeten hebben en hoe robots ons leven redden. Van donkere materie tot verliefdheid bij dieren: alles komt voorbij!Deze podcast heeft een Creative Commons-licentie (CC BY). Deel onze podcast dus zo veel als je wil, maar vergeet onze naam zeker niet te vermelden.

Afleveringen

814. Waarom miljoenen mensen een ijzertekort hebben zonder dat ze het weten

Ben jij altijd moe, futloos of kun je je simpelweg niet concentreren? Er is een kans dat je een ijzertekort hebt. Miljoenen mensen lopen ermee rond, zonder het te weten. In deze aflevering onthult hoogleraar Dorine Swinkels (Radboudumc) waarom ijzer de absolute ‘sterspeler’ is in je lichaam. Het speelt een cruciale rol in het transport van zuurstof door je lichaam en is belangrijk voor het goed functioneren van je spieren. Waarom blijft een ijzertekort dan zo vaak onopgemerkt? Welke signalen moet je serieus nemen? En misschien nog belangrijker: wat kun je doen om die ijzervoorraad weer op peil te krijgen?

IJzerrijk eten voedingscentrum: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/ijzer.aspx#blokwaar-zit-ijzer-in?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

1 april 2026


'Wie ben ik?' Luister onze NIEUWE podcast-serie vol wetenschap over jezelf

Waarom val je altijd op foute types? Hoe kun je omgaan met ADHD? Waarom leven optimisten langer?

In deze nieuwe podcast-serie van de Universiteit van Nederland krijg je elke maandag nieuwe wetenschappelijke antwoorden op al jouw vragen over jezelf. Vandaag: 5 afleveringen over 'Wie ben ik & stress'?

We beloven niet dat je na het luisteren geen persoonlijke problemen meer hebt, maar wél dat je jezelf een tikkie beter begrijpt.

Spotify: https://open.spotify.com/show/0XodDF3KBk4XKX74DG4iTo

Apple Podcasts: https://podcasts.apple.com/nl/podcast/wie-ben-ik-wetenschap-tussen-je-oren/id1889109038?l=en-GB

See omnystudio.com/listener for privacy information.

30 maart 2026


813. Waarom Nederland in de verkeerde tijdzone zit (en dit slecht is voor jouw slaap)

Voelt het alsof je elke ochtend wakker wordt met een jetlag? Dat is helemaal niet zo gek: choronobioloog Maaike van der Rhee (Erasmus MC) legt uit dat Nederlands namelijk in de verkeerde tijdzone leven. Toen tijdzones ooit vastgesteld werden, hoorde Nederland zelfs bij de dezelfde zone als Engeland. Toch lopen onze klokken nu gelijk met die van Berlijn. En dat heeft gevolgen: je biologische klok raakt ontregeld, wat invloed heeft op je slaap en zelfs je gezondheid, denk aan een verhoogd risico op Type 2 diabetes, overgewicht, bepaalde vormen van kanker en een kortere levensverwachting. En met de zomertijd maken we die problemen zelfs nóg groter. Daarom pleiten Maaike en andere chronobiologen voor het afschaffen van de zomertijd, en zelfs voor een overstap naar de Britse tijdzone. Hoe zijn we eigenlijk in deze verkeerde tijdzone terechtgekomen? En wat betekent dit concreet voor jouw lichaam? Bekijk de aflevering en ontdek hoe het zit.

Van der Rhee maakt deel uit van het Bioclock consortium, een nationaal consortium van chronobiologen dat zich sterk maakt voor een tijdzonewissel. Volgens hen zou het aanpassen van de tijdzone naar de Engelse tijd, aanzienlijke gezondheidsvoordelen voor heel Nederland opleveren, van de Rotterdam tot aan de Oostgrens.

https://bioclockconsortium.org/

Dank aan het Allard Pierson waar ze een geweldige kaartencollectie hebben: https://www.allardpierson.nl/

00:00 In welke tijdzone zit Nederland?

00:56 Hoe zijn de tijdzones bedacht?

02:50 Waarom zit Nederland in de tijdzone met Duitsland?

03:10 Hoe werkt de biologische klok?

04:20 Is ochtendlicht echt belangrijk?

05:35 Is de zomertijd goed of slecht?

07:20 Onderzoek naar gezondheidseffecten

09:50 Hoort Nederland in de Engelse tijdzone?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

29 maart 2026


812. Stress meten met een smartwatch: handig of juist extra stress?

Ongeveer 40% van de Nederlanders gebruikt apps of wearables - zoals smartwatches of smartringen - om hun gezondheid bij te houden: je stappen, je cyclus, je slaap en: je stress.

Matthijs Noordzij van de Universiteit Twente onderzoekt stress-wearables. In zijn onderzoek kijkt hij hoe betrouwbaar de stressmetingen zijn, of zulke apparaten mensen daadwerkelijk helpen gezonder te leven, en of ze ook een rol zouden kunnen spelen in de dokterskamer.

Database van wearables: https://wearables.stress-in-action.nl/

Website project stress-in-action waar Matthijs onderzoek voor doet: https://stress-in-action.nl/

Afleveringen over stress:

675. Altijd stress? Heel normaal. Dit is waarom: https://open.spotify.com/episode/2KeQF3CueItgsv0SgYVnUX?si=5c798cd5223641f2

694. Waarom krijg je buikpijn van stress?: https://open.spotify.com/episode/4dETzYN805y033bOkvvCjC?si=5469c54c19034eea

797. Bore-out vs burn-out. Dit wist je nog niet over stress: https://open.spotify.com/episode/4lcHUrTQAEWW5clLDjQL7c?si=3a77bf8439104492

793. Mindfulness: vaag gedoe of serieuze wetenschap?: https://open.spotify.com/episode/7LZEBBaNQDfVWQmZ3AipRa?si=9c4b31fc5b514b49

736. Waarom piekeren we juist 's nachts?: https://open.spotify.com/episode/6BNXrHdtA08cXS5pmQIEH8?si=12f913932a3a4a9f

See omnystudio.com/listener for privacy information.

25 maart 2026


811. Waarom roept Amerika al 250 jaar ‘America First’?

Amerika zoekt steeds vaker de confrontatie met Europa. Het voert handelstarieven in en dreigt zelfs met geweld om Groenland in te pakken. Dat maakt Donald Trump een vreemde president… of toch niet? Haroon Sheikh (Vrije Universiteit Amsterdam, WRR) laat zien dat zijn acties passen bij een eeuwenoude Amerikaanse mentaliteit. De VS dacht altijd eerst aan zichzelf, ook toen het leek alsof ze Europa hielpen. Maar nu staat Amerika voor nieuwe keuzes. Wat betekent dat voor Europa?

00:00 Waarom wil Trump Groenland kopen?

03:42 Hoe werkt Amerikaanse geopolitiek en isolationisme?

04:20 De opkomst van de VS als wereldmacht

05:43 De betekenis en invloed van de American Dream

06:38 Waarom deed Amerika mee aan de Eerste Wereldoorlog?

08:57 De relatie tussen de VS en Europa uitgelegd

09:58 Donald Trump en de geschiedenis van Amerikaans beleid

12:22 De toekomst van de Europese geopolitiek

Deze aflevering is gemaakt in samenwerking met de Atlantische commissie. Heel veel dank daarvoor.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

22 maart 2026


810. Zo kun je het héle jaar stemmen, zonder naar de stembus te gaan

Op dit moment gaan we eens in de vier jaar naar de stembus - of wat vaker als het kabinet valt. Op dat ene moment beslis jij mee over de politiek. Maar wat nou als je altijd mee kan praten en je mening kan geven. Gewoon via een online platform, waarvan de resultaten direct bij politici terecht komen. Wiskundige Feline Lindeboom van de Rijksuniversiteit Groningen onderzoekt hoe dat zo eerlijk mogelijk kan.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

18 maart 2026


809. Is porno kijken goed voor je?

HEY U! Kijk jij graag naar lesbische porno? In deze aflevering legt Samira van Bohemen (Erasmus Universiteit Rotterdam) uit waarom we daar graag naar kijken. En ze beantwoordt nog meer kijkersvragen: waarom is het ongemakkelijk om over porno te praten? Kan het kijken naar pornografie goed zijn voor je relatie? En is porno nou écht zo verslavend als iedereen denkt?

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Samira nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt, kun je die stellen in de comments ⬇️

💭🍑 Zelf bijdragen aan wetenschappelijk seks-onderzoek? Dat kan! Via deze link kun je meedoen aan het onderzoek van de Erasmus Universiteit naar seksuele fantasieën: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflV2ryp16MSvBA8hsoYdOFDZppZiR4iUgwD0Ftb38M_PdgPQ/viewform?usp=sharing&ouid=101460540392456514373

Meer weten over porno in de wetenschap?

📚 Lees hier de resultaten van haar onderzoek over stereotypes in de porno: https://link.springer.com/article/10.1007/s10508-025-03377-y

🎧 In deze podcast vertelt Samira meer over haar onderzoek naar clichés in pornografie: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/waarom-zit-porno-vol-cliches. \

🎬 En in dit college duikt ‘historisch pornologe’ Inge Leemans (VU) dieper de geschiedenis in: https://www.youtube.com/watch?v=jsjDjKZZOt0.

tags: porno, pornografie, wetenschap, taboe, seksleven, relatie, seks, geschiedenis, universiteit

00:00 Waarom is porno kijken een taboe?

2:50 Waarom is lesbische porno zo populair bij vrouwen?

4:50 Is porno verslavend?

6:10 Wat zegt de porno die je kijk over je?

7:30 Is porno kijken slecht voor je relatie?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

15 maart 2026


808. π (Pi), wie kent 'm nie? Maar waarom eigenlijk?

Stel je een getal voor dat zo complex is dat zelfs computers erop vastlopen. Een getal waarvan wiskundigen zeggen dat het onmogelijk is om exact te berekenen. Mensen gebruiken het zelfs in wedstrijden om hun intelligentie te bewijzen.

We hebben het over: pi!

Op 14 maart viert de hele wereld Pi-dag. In deze podcast ontdek je de geschiedenis achter dit getal en leer je waarom het een eigen feestdag verdient. KP Hart, wiskundige aan de Universiteit Delft, neemt je mee in het grote mysterie van Pi.

Wikipedia pagina 'proof that pi is irrational': https://en.wikipedia.org/wiki/Proof_that_%CF%80_is_irrational

See omnystudio.com/listener for privacy information.

11 maart 2026


807. Fiets jij verkeerd?

Wind tegen? Voor velen op de fiets is het een dagelijkse strijd. Maar wat als je met een paar simpele trucs je luchtweerstand tot wel 40% kunt verlagen? In deze aflevering legt Thijs van Druenen (Technische Universiteit Eindhoven) uit hoe je met de juiste fietshouding, kleding en tactiek veel makkelijker door het Nederlandse weer fietst.

0:00 Hoe kan je het beste fietsen?

1:30 Hoe werkt luchtweerstand op de fiets?

3:20 Moet je voorovergebogen fietsen?

4:40 Werkt een wielrenners pak echt om sneller te fietsen?

6:40 Waarom je het beste achter iemand kan fietsen

09:00 Hoe fiets je het beste met wind mee?

10:10 Outro

See omnystudio.com/listener for privacy information.

8 maart 2026


806. Hoe sluit je écht vrede na oorlog?

Op dit moment zijn er wereldwijd tientallen gewapende conflicten gaande. Wie naar het verleden kijkt, ziet dat hoe verwoestend een conflict ook is, er uiteindelijk weer vrede komt. Maar wat gebeurt er daarna? Hoe vinden samenlevingen een manier om verder te gaan na een periode van geweld? En wat zijn verschillende manieren waarop vrede gesloten kan worden?

Om die vragen te beantwoorden stap je in deze aflevering in een tijdmachine naar de 16e eeuw, toen een van de grootste burgeroorlogen in Europa woedde. Dat doe je samen met historicus David van der Linden van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij laat zien hoe mensen destijds de weg naar vrede vonden, en welke lessen uit die tijd ook hoop bieden voor de conflicten van vandaag.

659. Hoe word je vrienden met je vijand?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

4 maart 2026


805. Hoe verplaatst deze steen van 10.000 kilo op Mars?

Rotsblokken van 10.000 kilo die verplaatsen en geulen die verdacht veel lijken op rivieren, niet op Aarde maar op Mars! Jarenlang hebben wetenschappers zich hierover verwonderd; is dit bewijs voor water op Mars en betekent dit dat er buitenaards leven mogelijk is? In deze aflevering onderzoekt aardwetenschapper Lonneke Roelofs van de Universiteit Utrecht het mysterie van deze 'wandelende rotsen', die zich lijken te verplaatsen in geulen die verdacht veel lijken op modderstromen op aarde.

00:00 Oppervlakte van Mars

00:40 Zijn er rivieren op Mars?

01:00 Is er water op Mars?

01:50 Hoe zijn de rivieren op Mars ontdekt?

03:50 Kan water op Mars vloeibaar zijn?

06:40 Hoe verplaatsen de rotsblokken op Mars?

08:50 CO2 op Mars

10:30 Het Mars oppervlak namaken in het lab

See omnystudio.com/listener for privacy information.

1 maart 2026


804. Waarom complotdenkers zo gek niet zijn

Complotdenkers, of ‘wappies’ zoals ze vaak worden genoemd, zijn niet gek.

Socioloog Jaron Harambam van de Universiteit van Amsterdam noemt hen liever ‘waarheidszoekers’. Twee jaar lang liep hij met hen mee: hij zat bij hen aan de keukentafel, luisterde naar hun verhalen en leerde de mens achter het label kennen.

Wat hij ontdekte? Die wereld is veel diverser dan het stereotype van iemand met een aluminiumhoedje die naar Paraguay vertrekt.

In deze aflevering neemt Jaron je mee in de wereld achter de ‘complotdenker’. Hij laat zien hoe je het gesprek openhoudt en waarom iedereen, ja ook jij, in de ogen van een ander zomaar een complotdenker kan zijn.

576. Linkse wappies of domrechts: zo ver liggen we niet uit elkaar

See omnystudio.com/listener for privacy information.

25 februari 2026


803. 100x minder kernafval: zo werkt de nieuwe kernreactor

Kernenergie: voor de één is het de ideale oplossing voor het klimaatprobleem, voor de ander is het een eng idee, zeker na rampen als Fukushima en Tsjernobyl. Bovendien blijven we zitten met afval dat tienduizenden jaren radioactief blijft. Maar wat als er een nieuw type reactor is dat veel veiliger is, niet kan ontploffen en werkt op… zout? In deze aflevering legt Nick ter Veer van de TU Delft uit hoe deze nieuwe veelbelovende reactor werkt.

00:00 Een nieuw soort kernreactor

02:46 Hoe werkt kernenergie?

03:50 Wat zijn de voordelen van kernenergie?

04:50 Wat zijn de nadelen van kernenergie?

06:10 Hoe zorgen we voor minder kernafval?

08:20 Is deze gesmolten zout kernreactor veiliger?

09:24 Waarom is er nog geen gesmolten zout reactor?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

22 februari 2026



801. Smetvrees: zo helpt de wetenschap je er van af

Hoe snel vind jij iets vies? Gruwel je pas als de maden over tafel lopen, of heb je al moeite met het aanraken van een deurklink? Een grote groep Nederlanders ervaart zoveel angst voor besmetting, dat het hun leven beheerst. Ze vermijden het ov, voeren specifieke rituelen uit of komen helemaal de deur niet meer uit. Psycholoog Tara Donker (Vrije Universiteit Amsterdam) werkt aan een app die mensen met smetvrees moet helpen - net zo effectief als een psycholoog in de behandelkamer.

Wil je meer weten over Tara's onderzoek of meedoen als proefpersoon?Kijk dan op https://vu.nl/nl/onderzoek/meer-over/zeroocd-onderzoek

00:00 Wat is smetvrees?

01:16 Heb ik smetvrees?

03:24 Is er een app tegen smetvrees?

04:16 Therapie voor smetvrees

05:22 Werkt VR en AR tegen smetvrees?

05:56 Wat is de freeze, fight, flight reactie?

06:34 Hoe kom ik van smetvrees af?

07:05 Doe mee aan een onderzoek over smetvrees

See omnystudio.com/listener for privacy information.

15 februari 2026


800. Wat zeg je tegen iemand die aan zelfdoding denkt?

Wist je dat ongeveer 25% van de mensen ooit aan zelfdoding heeft gedacht? "De meeste mensen die door zelfdoding overlijden, willen niet zozeer dood maar zien simpelweg geen andere uitweg meer", vertelt Renske Gilissen (hoogleraar suïcidepreventie aan de Universiteit Leiden & hoofdonderzoeker bij 113 zelfmoordpreventie). Of je nu zelf worstelt, je zorgen maakt om iemand in je omgeving of simpelweg meer wil begrijpen over dit maatschappelijke vraagstuk; deze aflevering biedt inzichten en praktische handvatten om om te gaan met zelfdodingsgedachten in je omgeving.

https://www.113.nl

Online training voor hoe je in gesprek gaat met iemand met zelfdodingsgedachten https://vraagmaar.113.nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

11 februari 2026


799. Kunnen we de aarde de andere kant op laten draaien?

HEY U! Wat hebben de aarde en rennende mensen te maken met een hamster in een hamsterrad? Hoe kunnen zwarte gaten het hele universum laten trillen? En wat is nou precies ruimtetijd? In deze nieuwe aflevering van Universiteit van Nederland beantwoordt kosmoloog Diederik Roest (Rijksuniversiteit Groningen) jullie 5 vragen over ons gekke heelal.

Zat jouw vraag er niet tussen? Op de socials van Universiteit van Nederland beantwoordt Diederik nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt, kun je die stellen in de comments ⬇️

Meer weten over zwarte gaten en zwaartekrachtsgolven? Bekijk onze eerdere video met natuurkundige Gideon Koekoek: https://www.youtube.com/watch?v=4Av7bQByHMo. En kijk ook de video terug met Diederik waarin hij meer vertelt over ons groeiende heelal: https://www.youtube.com/watch?v=i-Mf-2LI3nk.

00:00 intro

00:18 Hoe ver kunnen we in het heelal kijken?

01:50 Is het heelal oneindig?

02:15 Kunnen we de aarde sneller laten draaien?

04:30 Wat zijn lichtjaren?

06:40 Dit is ruimtetijd in twee minuten

08:05 Wat zijn zwaartekrachtgolven?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

8 februari 2026


798. Word je (on)gelukkig van kinderen?

Driftbuien, rondslingerend speelgoed en een grote berg poepluiers. ‘Kinderen zijn de beste anticonceptie’, wordt wel eens gezegd. Maar je krijgt er ook een heleboel voor terug. Toch? In deze aflevering geeft Manon van Scheppingen van Tilburg University antwoord op de vraag: word je gelukkig van kinderen, of niet?

700. Hoe weet je of je klaar bent voor kinderen? https://open.spotify.com/episode/70qKGatWT2vYrZLS4gY46W?si=eecd972816dd4827

See omnystudio.com/listener for privacy information.

4 februari 2026


797. Bore-out vs burn-out. Dit wist je nog niet over stress

Wist je dat stress eigenlijk een fantastisch mechanisme van je lichaam is? Je kan het zelfs voor je laten werken; mits je het goed inzet. In deze aflevering onthult psycholoog Mirela Habibovic van Tilburg University waarom te weinig prikkels minstens zo schadelijk kunnen zijn voor je gezondheid als te veel spanning. Door onderprikkeling kan je lichaam zelfs ook een stressreactie krijgen en in een bore-out terecht komen. Ontdek wat er precies in je lichaam en brein gebeurt wanneer je 'aan' staat, waarom totale verveling je stresshormonen juist kan aanjagen en hoe je jouw eigen optimale stressniveau vindt om creatief en energiek te blijven. Leer waarom je niet moet streven naar een leven zonder stress, maar juist soepel over het stressspectrum moet leren bewegen.

00:00 Is stress ongezond?

01:50 Wat is stress?

03:10 Oorzaken van stress

05:00 Schade door stress

07:00 Symptomen van een burn-out

07:46 Hoeveel stress is goed voor je?

08:20 Hoe herken je een bore-out?

08:44 Dit is de optimale hoeveelheid stress

09:23 Hoe herken je in een burn-out?

09:59 Hoe kan je het beste omgaan met stress?

10:40 Tips tegen stress

See omnystudio.com/listener for privacy information.

1 februari 2026


796. Waarom Duolingo niet werkt om écht een taal te leren

HEY U! Gebruik jij Duolingo om een taal te leren? In deze aflevering legt Charlotte Fraza, hersenwetenschapper bij Radboudumc, uit waarom dit niet voldoende is om een taal écht te leren. En ze beantwoordt nog meer kijkersvragen! Want hoe leer je snel en effectief? Werkt het markeren van een tekst tijdens het leren? Hoe werkt leren in je brein eigenlijk?

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Charlotte nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️

Ook een geheugenatleet worden? Bekijk hier onze video over het geheugenpaleis met Boris Konrad: https://www.youtube.com/watch?v=D9EOuLkiTcA&t=139s. Meer zien van Charlotte? Volg dan haar YouTube-account vol met tips voor leren als (PhD-)student: https://www.youtube.com/@CharlotteFraza/videos.

00:00 Hey U! jouw vragen over leren

00:26 Hoe gaat leren in je brein?

01:53 Hoe kun je snel en effectief leren?

03:42 Tips over leren 04:55 Is tekst markeren nuttig?

05:46 Hoe kun je het beste een andere taal leren?

07:59 Hoe kun je het beste leren als je ouder bent?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

28 januari 2026


795. Waarom bruggen altijd eerder glad zijn dan de weg

Hoe redden we de Nederlandse schaatstraditie nu onze winters steeds warmer worden? Het antwoord kun je verrassend genoeg vinden op bruggen en viaducten: zelfs als het nog niet vriest, zijn die dingen vaak al spekglad. Aardwetenschapper Mark van der Meijde van de Universiteit Twente haalt inspiratie uit deze onverwachte plekken om natuurijs sneller te laten vriezen. Op vier proef-ijsbaantjes experimenteert hij laag voor laag met isolatie en water, op zoek naar het perfecte ijs.

Dit onderzoek wordt gedaan op verzoek van KNSB.

00:00 Intro

0:10 Gladde bruggen

1:00 Natuurijsbaan

2:45 Aardwarmte

4:00 Bevroren bruggen

5:30 IJsbanen vergelijken

8:00 Isolatie

11:00 Wanneer kunnen we schaatsen?

12:00 outro

See omnystudio.com/listener for privacy information.

25 januari 2026

DPG Media

© 2026 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden

KvK Nummer: 34172906

BTW Nummer: NL810828662B01