In deze aflevering van Stibbe Legal Insights staan we stil bij de vraag of het milieurecht nog wel is toegerust voor de uitdagingen van vandaag. Uitdagingen die niet meer alleen gaan over geluids- of trillingsnormen, maar over klimaat, stikstof, PFAS en de steeds complexere verwevenheid tussen bestuursrecht, privaatrecht en strafrecht.

Deze aflevering heeft een bijzondere aanleiding: Valérie van 't Lam is per 1 augustus 2025 benoemd tot bijzonder hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, met als leeropdracht Milieurecht. Op vrijdag 13 februari 2026 sprak zij haar oratie ‘Veerkrachtig milieurecht?’ uit, waarin het onder meer ging over de effectiviteit van publiekrechtelijke en milieurechtelijke instrumenten. Presentator Koos Tervooren gaat met haar in gesprek, samen met Kars de Graaf, hoogleraar Publiekrecht en duurzaamheid aan de Rijksuniversiteit Groningen en regeringscommissaris Omgevingswet.

PFAS zijn niet meer weg te denken uit het juridische en maatschappelijke debat. Terwijl de Europese PFAS-restrictie eraan komt, zien we in Nederland een opvallende verschuiving: steeds vaker stappen organisaties naar de civiele rechter wanneer het bestuursrecht volgens hen “te weinig” bescherming biedt. De recente zaak waarin natuur- en milieuorganisaties een totaalverbod op PFAS-lozingen eisen, markeert een nieuw hoofdstuk.

In de nieuwste aflevering van Stibbe Legal Insights bespreken Valérie van ’t Lam en Wouter den Hollander wat er precies op het spel staat. Ze duiden de zaak-Knoops, de lessen uit de Chemours-uitspraak, de rol van het voorzorgsbeginsel en het risico op een “Urgenda-effect”. Belangrijker nog: ze geven mee wat bedrijven en overheden nú al kunnen doen op het gebied van transparantie, monitoring en risicobeheersing.

De stemming in het Europees Parlement op 13 november 2025 over de Omnibus heeft het speelveld voor Europese duurzaamheidswetgeving verder opgeschud. Wat betekenen de voorgestelde wijzigingen van de CSRD en CSDDD nu echt voor ondernemingen in Nederland?

In de nieuwste aflevering van Stibbe Legal Insights bespreken advocaten Loes van Dijk en Rogier Raas het verloop van het wetgevingstraject, de belangrijkste uitkomsten en de gevolgen voor ondernemingen.

In een nieuwe aflevering van onze podcast Stibbe Legal Insights duiken we in de wereld van finfluencers: online persoonlijkheden die beleggingsadvies geven of financiële producten aanprijzen via social media. Wat zijn de juridische grenzen van hun invloed? En hoe kunnen financiële instellingen verantwoord met hen samenwerken?

Advocaten Roderik Vrolijk en Soeradj Ramsanjhal, beiden gespecialiseerd in financieel toezichtrecht, gaan hierover in gesprek met presentator Koos Tervooren. Ze bespreken de toename van finfluencer-activiteiten op platforms als TikTok, de aantrekkingskracht op jongeren, en de juridische risico’s voor zowel influencers als financiële ondernemingen.

Aan bod komen onder andere:

 Het onderscheid tussen informatie, aanbevelingen en beleggingsadvies

 De regels rond samenwerking tussen finfluencers en financiële instellingen

 Toezicht door de AFM, de Reclame Code Commissie en het Commissariaat voor de

Media

 Voorbeelden van boetes, zoals de zaak tegen Bux en de casus Grinta Invest

Deze aflevering is bijzonder relevant in het licht van actuele Europese ontwikkelingen, waaronder het Retail Investment Package, dat strengere regels stelt aan marketing via

finfluencers.

Het verschoningsrecht is een belangrijke pijler van onze rechtsstaat. Toch bleek in de Box-zaak hoe vertrouwelijke advocatenmails bij de FIOD en het OM konden belanden. In deze nieuwe Stibbe Legal Insights bespreken Muriël Rosing en Jakoline Winkels het belang van het verschoningsrecht aan de hand van de Box-zaak.

[tekst] Vertrouwelijke communicatie met een advocaat is een onmisbare pijler van onze rechtsstaat, omdat cliënten vrijuit moeten kunnen spreken om hun zaak goed te laten verdedigen. Het verschoningsrecht beschermt deze vertrouwelijkheid en staat boven waarheidsvinding, zodat – in principe - niemand hoeft te vrezen dat vertrouwelijke informatie openbaar wordt gemaakt.

In de Box-zaak werd duidelijk hoe het Openbaar Ministerie en de FIOD op grote schaal e-mails hadden ingezien die onder het verschoningsrecht vielen. Door gebrekkige transparantie en pas na herhaald aandringen kwam aan het licht dat dit geen incident was, maar het gevolg van een standaard werkwijze.

Strafrechtadvocaten Muriël Rosing en Jakoline Winkels, beide betrokken bij de Box-zaak, gaan in deze Stibbe Legal Insights dieper in op het grote belang van cliënt- advocaatvertrouwelijkheid, de juridische implicaties en de praktische uitvoerbaarheid. Dat doen zij met praktische voorbeelden uit de praktijk, waaronder de Box-zaak.

In deze nieuwe Stibbe Legal Insights bespreken Anna Collignon en Jake Tingen de praktische gevolgen van twee recente stikstof-uitspraken die Nederland verder op slot lijken te zetten. Zij lichten de juridische en praktische gevolgen en mogelijkheden voor bedrijven toe.

Door recente uitspraken van de Raad van State eind 2024 en van de rechter in de Greenpeace-zaak, in januari 2025, is de stikstofdiscussie weer op scherp gezet. Politieke geitenpaadjes en juridische uitwegen zijn in toenemende mate uitgesloten.Voor bedrijven, projecten en grote transities ten aanzien van woningbouw en verduurzaming is dat slecht nieuws, want vergunningverlening wordt er niet makkelijker op. Het laat de noodzaak zien om tot een structurele oplossing te komen.

In deze nieuwe podcast bespreken Anna Collignon, advocaat omgevingsrecht en milieurecht en stikstof-expert, en Jake Tingen, advocaat omgevingsrecht, de juridische en praktische gevolgen van de twee uitspraken voor bedrijven en de mogelijkheden die zij toch nog hebben om stikstofrelevante plannen en projecten wel door te laten gaan. Ondanks de onzekerheid, zijn die opties er namelijk wel degelijk.

Daarnaast wijzen zij op de verantwoordelijkheid die bij de Nederlandse overheid ligt om snel met een effectieve en gerichte aanpak van de stikstofproblematiek te komen, om zo nieuwe ontwikkelingen, verduurzaming en bouw weer mogelijk te maken.

Op 8 maart was het Internationale Vrouwendag, en daarom staan we in deze nieuwe podcast stil bij gelijke beloning van vrouwen en mannen. Met arbeidsrechtadvocaten Fiona Stewart en Phinney Disseldorp bespreken we hoe de Europese loontransparantierichtlijn gaat bijdragen aan de gelijke beloning van mannen en vrouwen en hoe werkgevers zich hierop voorbereiden.

Alle aandacht voor gelijke beloning ten spijt, blijkt in de praktijk dat de loonkloof tussen vrouwen en mannen nog steeds niet is gedicht. De Europese Loontransparantierichtlijn, die in juni 2026 in alle lidstaten geïmplementeerd dient te zijn, heeft als doel om de toepassing van gelijke beloning van werknemers te bevorderen. Dat doet zij met de verplichting voor werkgevers om transparant te zijn over de beloning van, en

specifiek de beloningsverschillen tussen, werknemers. Daarnaast krijgen werknemers meer mogelijkheden om informatie over (on)gelijke beloning in hun organisatie op te vragen.

Dat betekent dat werkgevers snel aan de slag moeten om voor juni 2026 te voldoen aan deze nieuwe verplichtingen. In deze podcast bespreken de advocaten van Stibbehoe deze richtlijn werkgevers en werknemers gaat helpen en hoe werkgevers zich het beste kunnen voorbereiden.

In zijn arrest van 15 november 2024 (ECLI:NL:HR:2024:1661) heeft de Hoge Raad zijn in het arrest van 26 november 2021 (ECLI:NL:HRL2021:1778) geformuleerde ‘Didam-regels’ verduidelijkt. Overeenkomsten die in strijd met Didam-regels tot stand zijn gebracht, zijn niet nietig of vernietigbaar, onder omstandigheden bestaat wel aanspraak op schadevergoeding. Ali al Khatib en Jan van Oosten leggen uit wat dit betekent voor overheden en marktpartijen.

Het financieel toezichtsrecht ontwikkelt zich snel. We zoomen in deze aflevering in op drie ontwikkelingen die advocaten Ingrid van der Klooster, Roderik Vrolijk en Rogier Raas zien, onder andere aan de hand van het recent verschenen Draghi Report. Je hoort waar financiële ondernemingen én andere bedrijven zich snel op moeten aanpassen.

In deze nieuwe aflevering van Stibbe Legal Insights spreken Tijn Kortmann en Branda Katan over overheidsaansprakelijkheid. Aan de hand van bekende en minder bekende voorbeelden, zoals de toeslagenaffaire, de compensatie voor aardbevingschade in Groningen en het van de weg halen van stints, bespreken zij onder andere de voorwaarden waaronder de overheid aansprakelijk kan worden gesteld, en hoe deze claims verschillen van die tegen private partijen. Ook wordt er ingegaan op de rol van de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (WAMCA) en de juridische mogelijkheden voor gedupeerden om hun schade te verhalen.

In de nieuwste podcastaflevering van Stibbe Legal Insights duiken we in de wereld van oneerlijke handelspraktijken in de digitale context. Tom Verdonk en Robin Tess Bolland bespreken de verschillende vormen van oneerlijke handelspraktijken, hoe hierop gehandhaafd wordt door toezichthouders, op welke manieren consumenten actie kunnen ondernemen en welke risico’s bedrijven die online actief zijn dus lopen.

Heeft Nederland over een aantal jaar vier nieuwe kerncentrales? Als het aan de regeringscoalitie ligt wel. Jan van Oosten en Tijn Kortmann bespreken in deze nieuwe Stibbe Legal Insights wat er allemaal komt kijken bij het plannen, voorbereiden en bouwen van kerncentrales in Nederland, en welke hordes daarvoor nog genomen moeten worden. Het bouwen van nucleaire reactoren is immers een complex juridisch proces.

Een nieuwe Stibbe Legal Insights over rapportageverplichtingen in de industrie. Onder andere de herziene Richtlijn Industriële Emissies (RIE) verplicht industriële bedrijven tot het rapporteren over de milieubelastende activiteiten van hun inrichtingen, zoals fabriekslocaties, en het opstellen van transitieplannen. De verplichtingen uit de RIE kunnen daarom niet los gezien worden van de sinds 5 januari 2023 in werking getreden Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD).

Valérie van ’t Lam, advocaat en partner milieurecht, en Loes van Dijk, advocaat ondernemingsrecht, bespreken in deze Stibbe Legal Insights podcast de inhoud van de gevraagde transitieplannen, de essentiële verschillen tussen de RIE en CSRD en de wijze waarop industriële ondernemingen op een efficiënte wijze aan hun rapportageverplichtingen kunnen voldoen.

In Nederland is het sinds 2020 dankzij de WAMCA mogelijk om als groep gedupeerden collectief schadevergoeding te eisen. Sindsdien zien we het aantal massaschadeclaims in Nederland toenemen.

In deze Stibbe Legal Insights bespreken Branda Katan en Jeroen Kortmann, beide partner, advocaat en gespecialiseerd in grote en complexe geschillen en collectieve acties, massaschadeclaims in Nederland. Zijn we verworden tot een claimparadijs? Hoe gaat het starten van een collectieve actie in het werk, welke rol spelen commerciële claimclubs en hoe kunnen bedrijven om gaan met tegen hen ingediende schadeclaims? Je hoort de antwoorden in deze aflevering van Stibbe Legal Insights,

De CSRD, CSRD, SFDR en de Taxonomieverordening zijn instrumenten van de EU om de financiële markten te stimuleren ‘groene’ investeringen te doen en op die manier de verduurzaming in de Europese Unie te versnellen. Loes van Dijk, advocaat en gespecialiseerd in duurzaamheidsverslaggeving en de corporate governance, en Maarten Weekenborg, advocaat en gespecialiseerd in financieel toezichtsrecht en duurzaamheid, bespreken in deze nieuwe Stibbe Legal Insights de samenhang tussen deze instrumenten, welke uitdagingen deze mee brengen voor bedrijven en investeerders, en hoe ze zullen bijdragen aan de beoogde verduurzaming van de EU.

In het Europese en Nederlandse mededingingsrecht is verticale prijsbinding in de meeste gevallen verboden. Toch komt het voor zoals bleek uit de boete van EUR 40 miljoen die Samsung moest betalen voor het ongeoorloofd opleggen van minimumprijzen voor televisies. Maar wat is verticale prijsbinding nu eigenlijk? Waarom mag het niet? En wat zijn de gevolgen als je als leverancier ervan verdacht wordt?

In deze Stibbe Legal Insights bespreken Stijn de Jong en Daphne Rijkers verticale prijsbinding, de wijze waarop het plaatsvindt, handhaving door de ACM, mogelijke massaschadeclaims die consumenten starten om de geleden schade te verhalen en tips hoe leveranciers kunnen voorkomen

dat zij onbewust aan verticale prijsbinding doen.

Het belastingverdrag tussen België en Nederland uit 2001 wordt vervangen door een nieuw verdrag dat halverwege 2023 door beide landen is ondertekend. België en Nederland zijn van oudsher belangrijke handelspartners die baat hebben bij het maken van afspraken over het toewijzen van heffingsrecht en het voorkomen van dubbele belasting. Het nieuwe verdrag bevat wijzigingen die bestaande knelpunten moeten wegnemen voor bedrijven en personen die grensoverschrijdende activiteiten verrichten tussen de twee landen.

Een grensoverschrijdend onderwerp vraagt om een grensoverschrijdende aanpak. Daarom bespreken we in deze nieuwe podcast samen met Julie Smets, advocaat in de Tax praktijk van Stibbe Brussel, en Johan Vrolijk en Lotte Hover-Boon, advocaten in de Tax praktijk van Stibbe Amsterdam, hoe dit nieuwe verdrag van toepassing zal zijn op bedrijven en personen die activiteiten verrichten in zowel België als Nederland.

In deze Stibbe Legal Insights bespreken Sandra Putting en Jan Reinier van Angeren de aanstaande wijzigingen aan het Europese Emission Trading System (ETS) en de introductie van het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), een importheffing op CO2-intensieve producten om het ‘koolstofweglekrisico’ te verminderen.

Vanaf 1 januari 2024 zullen enkele wijzigingen aan het ETS impact hebben op bedrijven: zo zullen de scheepvaart, de luchtvaart en wegverkeer voortaan ook onder het ETS vallen, en zal het aantal gratis emissierechten stap voor stap worden teruggebracht. Het CBAM introduceert een heffing op het importeren van staal, ijzer, aluminium, cement en andere CO2-intensieve producten naar de Europese Unie en heeft als doel om een gelijk speelveld te creëren voor bedrijven binnen én buiten de EU die CO2-intensieve producten produceren. Aan de hand van praktische voorbeelden bespreken Sandra en Jan Reinier de belangrijkste wijzigingen en implicaties voor bedrijven.

De Omgevingswet treedt per 1 januari 2024 in werking. Er is – begrijpelijk – veel kritiek maar de Omgevingswet biedt ook kansen. Daarom verdiepen we ons in de meest recente aflevering van Stibbe Legal Insights in de nieuwe Omgevingswet waar bedrijven, burgers en overheden per 1 januari 2024 mee te maken krijgen.

De Omgevingswet vervangt een flinke stapel wetten en aanverwante regelgeving die betrekking hebben op onderwerpen zoals bouw, milieu, natuur, water en erfgoed. Rut Molenaar-Wingens en Koen Giezeman, advocaten gespecialiseerd in omgevingsrecht, bespreken wat deze veranderingen betekenen voor bedrijven en hoe zij zich kunnen voorbereiden. Rut en Koen focussen op vier aspecten van de Omgevingswet die kansen kunnen bieden voor het bedrijfsleven:

 integraliteit;

 meer maatwerk;

 minder vergunningen; en

 participatie.

Met MiCAR sluit de Europese wetgever de cryptomarkt aan op de klassieke financiële markten. Toezichthouders krijgen meer grip op vooralsnog ongereguleerde cryptodienstverleners. Daarmee wordt een nieuwe fase van deze disruptieve industrie ingeluid. Tegelijkertijd stelt MiCAR cryptodienstverleners voor een grote uitdaging: zij zullen naar verwachting vanaf begin 2025 moeten voldoen aan strenge eisen om in de Europese Unie hun diensten te kunnen blijven aanbieden.

In deze nieuwe podcast van Stibbe Legal Insights bespreken Roderik Vrolijk en Maarten Weekenborg de Markets in Crypto Assets Regulation, oftewel MiCAR. Deze Europese verordening moet gaan zorgen voor betere bescherming van consumenten en beleggers, het waarborgen van de financiële stabiliteit en het tegengaan van risico’s op fraude en witwassen. Tegelijkertijd is het de verwachting dat MicAR innovatie en investeringen in deze industrie kan aanjagen.

In deze nieuwste Stibbe Legal Insights spreken Nynke Brouwer en Roderik Vrolijk over de Digital Operational Resilience Act (DORA), die per 17 januari 2025 van toepassing wordt en waaraan financiële instellingen én hun ICT-dienstverleners zullen moeten voldoen. De toenemende digitalisering van processen en infrastructuur in de financiële sector brengt risico’s met zich. De Europese Unie introduceert met DORA vereisten die moeten zorgen voor een betere digitale operationele weerbaarheid van financiële instellingen in de Europese Unie. Die

verplichtingen gaan zo ver dat ze ook impact hebben op de diensten die cruciale ICT-dienstverleners aan banken, verzekeraars en andere financiële instellingen leveren. Daarmee krijgen ook deze partijen direct te maken met de financiële toezichthouders.