Na zestien jaar komt er een einde aan het tijdperk van Viktor Orbán in Hongarije. In deze aflevering volgen Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk de nasleep van de politieke aardverschuiving. Winnaar Péter Magyar belooft een ‘systeemverandering’. Niet alleen in de politiek, maar ook in de instituties die onder Orbán zijn gevormd: rechtbanken, media en vooral de veiligheidsdiensten.

Want volgens recente onthullingen liep er jarenlang een directe lijn tussen Boedapest en Moskou. Het roept de vraag op hoe diep de Russische invloed werkelijk reikt in het Hongaarse staatsapparaat. Hoe kom je daar achter? En hoe haal je de bezem door veiligheidsdiensten die bestaan bij de gratie van geheimzinnigheid?

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Lotte Grimbergen

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Schaduwoorlog onderzoeken Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk hoe de AIVD en MIVD opereren op onze digitale infrastructuur. Naar aanleiding van een kritisch jaarverslag van de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) bespreken zij het spanningsveld tussen nationale veiligheid en privacy. De commissie uit haar zorgen over het aftappen van glasvezelkabels, waarbij de diensten de mogelijkheid hebben om ongericht grote hoeveelheden communicatie op te vangen.

Hoewel de ‘Sleepwet’ na een referendum in 2018 werd aangepast om interceptie zo gericht mogelijk te maken, blijkt uit de praktijk dat de diensten via centrale toegangspunten alsnog data van miljoenen burgers kunnen ophalen. Ondanks de inzet van meer personeel en data wijst de TIB erop dat deze bevoegdheid nog relatief weinig concrete inlichtingen oplevert.

Tegelijkertijd pleiten de hoofden van de diensten juist voor ruimere wetgeving om effectiever te kunnen optreden tegen de hybride dreiging vanuit landen als Rusland en China. Is deze verruiming van bevoegdheden een noodzakelijk kwaad in de moderne schaduwoorlog, of wordt de democratische lat hiermee gevaarlijk laag gelegd?

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Onlangs kwam een geavanceerde Chinese cyberoperatie aan het licht: hackers zijn diep in wereldwijde telecomnetwerken binnengedrongen. Onderzoek van cybersecuritybedrijf Rapid7 toont aan dat China via speciale malware (BPFdoor) langdurig en vrijwel onzichtbaar toegang kan krijgen tot telecomsystemen.

Deze malware nestelt zich diep in de kern van netwerken en is zeer moeilijk te detecteren, omdat ze meestal passief blijft en alleen actief wordt wanneer een specifiek signaal wordt ontvangen. Daardoor kan ze jarenlang onopgemerkt aanwezig zijn. Met toegang tot telecomnetwerken kunnen inlichtingendiensten metadata verzamelen (zoals wie met wie belt), locaties volgen en communicatie analyseren. In theorie kan zo’n toegang ook worden gebruikt om telecomnetwerken plat te leggen tijdens een conflict.

Tijdens het Snowden-schandaal in 2013 bleek dat de Amerikaanse NSA en de Britse GCHQ eveneens telecominfrastructuur gebruikten om te spioneren. Dat veroorzaakte destijds veel publieke ophef. Opvallend is dat de huidige Chinese operatie veel minder aandacht krijgt, terwijl de impact mogelijk groter is. Experts waarschuwen dat de dreiging serieus is. China investeert enorm in cybercapaciteiten en heeft mogelijk al langdurig toegang tot kritieke infrastructuur wereldwijd.

Achtergrondartikelen:

Het onderzoek van Rapid7 naar de Chinese backdoor,.

Het artikel van de Volkskrant over het onderzoek van Rapid7:

NRC over de Brits-Amerikaanse spionage bij Belgacom

Der Spiegel over de spionage bij Belgacom

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland blijft proberen om Europese landen te verzwakken en dankzij nieuwe onthullingen wordt er steeds meer bekend over hoe het Kremlin opereert. Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk analyseren hoe de Russische hybride oorlogsvoering steeds brutaler wordt, nu traditionele spionnen Europa massaal zijn uitgezet. Het Kremlin vertrouwt steeds vaker op een schimmige tussenlaag van zakelijke ronselaars en criminele netwerken.

Samen met voormalig AIVD’er Tim Bosch bespreken Huib en Annieke de cruciale rol van landen als Moldavië en Servië in dit conflict. Waar Moldavië fungeert als een ‘kanarie in de kolenmijn’ voor Russische tactieken, is Servië uitgegroeid tot een veilig toevluchtsoord en logistiek knooppunt voor Russische inlichtingendiensten.

Wat is het uiteindelijke doel van deze toegenomen risicobereidheid van de SVR en de FSB? Is er sprake van strategische druk of pure paniek bij het Kremlin nu hun invloed in Oost-Europa afneemt? En hoe kunnen westerse inlichtingendiensten zich wapenen tegen deze ‘verborgen hand van het internet’ die probeert de Europese vrede en veiligheid te ondermijnen?

Lees ook: Frankrijk vermoedt Russische bemoeienis bij aanbrengen David-sterren Politico over de rol van de Moldavische zakenman Anatolii Prizenko Wagner rekruteert Europese burgers om aanslagen te plegen Rusland wil Hongaarse premier Orbán helpen met ‘valse moordaanslag’

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk analyseren hoe Iran zijn hybride oorlogsvoering uitbreidt naar Europees grondgebied. De afgelopen periode is Nederland opgeschrikt door een reeks ernstige incidenten met een vermoedelijke link naar Teheran: van een liquidatiepoging op een Iraans-Nederlandse activist in Schoonhoven tot explosies en brandstichtingen bij Joodse instellingen.

Samen met Tim Bosch, directeur van de Birdwatcher Group en voormalig AIVD-medewerker, bespreken Huib en Annieke de pragmatische en agressieve werkwijze van de Iraanse inlichtingendiensten. Waar Rusland en China vaak geavanceerdere methoden gebruiken, kenmerkt Iran zich door het inzetten van criminele netwerken en zogeheten ‘wegwerpagenten’. Dit zijn vaak jonge daders, soms zelfs tieners, die via sociale media worden gerekruteerd voor ‘klusjes’ zonder dat zij de uiteindelijke opdrachtgever kennen.

Wat is het doel van deze acties? Gaat het om het zaaien van angst en verwarring, of worden er daadwerkelijk ‘slapende cellen’ geactiveerd via mysterieuze radioberichten? En hoe kunnen met name Iraanse dissidenten in Nederland zich wapenen tegen de lange arm van Teheran?

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hackers uit Iran proberen in te breken op beveiligingscamera’s in verschillende landen in het Midden-Oosten. Via deze camera’s kan Iran militaire doelen observeren, raketaanvallen beter richten en na een aanval controleren of die succesvol was. Het gaat daarbij vaak om bestaande camera’s van overheden, bedrijven of particulieren: een vorm van ‘gratis intelligence’.

De techniek is vaak verrassend simpel. Veel camera’s blijken slecht beveiligd: standaardwachtwoorden staan nog aan en software wordt niet geüpdatet. Daardoor kunnen hackers via internet op grote schaal naar camera’s zoeken en eenvoudig toegang krijgen. Hoe zit dat in Nederland? En dragen camera’s die er voor de veiligheid zijn, op deze manier juist bij aan spionage en cyberaanvallen?

Onderzoeksjournalisten Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg zoeken het uit, bijgestaan door Jos Wetzels, onderzoeker van kritieke systemen bij het het digitale securitybedrijf Midnight Blue.

Studenten opgelet! De Volkskrantbiedt een gratisstudentenabonnement aan, af te sluiten viavolkskrant.nl/studenten

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Terwijl de aandacht een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten de meeste aandacht trok, waren er de afgelopen weken verschillende incidenten rondom de zogeheten Russische schaduwvloot. Op de Middellandse Zee vloog een LNG-tanker in brand na te zijn aangevallen, waarschijnlijk met een drone. En op de Noordzee voerde België vorige week een militaire operatie uit. Op welke manier probeert Rusland met de schaduwvloot onder economische sancties uit te komen, en wat doet Nederland om daar tegen op te treden? Onderzoeksjournalist Laurie Treffers schuift aan om er alles over te vertellen.

Meer weten: Oekraïne voert aanvallen op Russische tankers op Nederland wil schepen van Russische schaduwvlootharder aanpakken Zo zien de Oekraïense waterdrones eruit

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zaterdag kwam de Opperste Leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, om het leven bij een Amerikaans/Israëlisch precisiebombardement op Teheran. Ook de minister van Defensie, het hoofd van de Revolutionaire Garde en tientallen andere hooggeplaatste militairen en politici kwamen om. Hoe wisten de Amerikaanse en Israëlische inlichtingendiensten zo precies waar zij zich bevonden?

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Schaduwoorlog analyseren Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk de opkomst van ‘Car Intelligence’, een nieuw inlichtingenveld waarin moderne auto’s fungeren als geavanceerde spionage-instrumenten. De transitie van de auto van een mechanisch object naar een ‘computer op wielen’ heeft geleid tot een enorme toename in datacollectie: van gps-locaties en rijgedrag tot microfoonopnamen en sensordata van onderdelen zoals de banden.

Samen met Omer Benjakob, cybersecurity-verslaggever bij de Israëlische krant Haaretz, bespreken Huib en Annieke hoe voertuigen tegenwoordig gigabytes aan persoonlijke data genereren, van je exacte locatie en rijgedrag tot aan signalen van sensoren in de banden en microfoons voor handsfree bellen. Benjakob legt uit hoe inlichtingendiensten deze datastromen inmiddels zien als een nieuwe goudmijn om doelwitten ongemerkt te schaduwen en sociale netwerken in kaart te brengen.

Meer weten: Der Spiegel: Massive Data Breach at VW Raises Questions about Vehicle Privacy Podcast Revisionist History met Malcom Gladwell: Blame Game Barr Group vindt software-fouten in Toyota’s Software-expert kan de fout bij Toyota reproduceren Haaretz: Your Car Is Spying on You – and Israeli Firms Are Leading the Surveillance Race

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk – met cybersecurity-expert Willem Zeeman als gast – analyseren de hack op de Nederlandse politie in 2024, waarbij via een ‘pass-the-cookie’-aanval de e-mailadressen, functies, contactgegevens en in sommige gevallen zelfs foto’s van agenten werden buitgemaakt. De aanval wordt gelinkt aan de Russische cybergroep Laundry Bear, die een methode gebruikte die draait om het stelen van sessiecookies via malware. Dat illustreert hoe opportunistische aanvallen op talloze organisaties wereldwijd mogelijk zijn, mede door standaardinstellingen die gebruiksvriendelijk zijn maar daardoor absoluut niet maximaal beveiligd.

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er is veel te doen over Palantir, het machtige en mysterieuze Amerikaanse databedrijf van oprichter Peter Thiel die gelooft dat democratie en vrijheid niet verenigbaar zijn. Annieke en Huib onderzoeken wat het bedrijf in Nederland doet en hoeveel zorgen we ons daarom moeten maken. Internationaal is er veel kritiek. Palantir helpt immigratiedienst ICE bij het identificeren van immigranten, het Israëlische leger bij het beschieten van Palestijnen en werkt aan wapensystemen die autonoom functioneren. Het is volgens critici betrokken bij mensenrechtenschendingen. Wat doet dat bedrijf in Nederland bij de politie en het ministerie van Defensie? Kan Palantir bij Nederlandse persoonsgegevens? En misschien wel het belangrijkste: in hoeverre is het een instrument van de regering-Trump?

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Lois van der Noort

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Poolse energienetwerken werden eind 2025 getroffen door een geavanceerde cyberaanval. Alles wijst erop dat Russische hackers erachter zitten. De aanval past in het bekende patroon van Russische hybride oorlogsvoering en eerdere operaties van de beruchte hackersgroep Sandworm. Ze onderstreept tegelijk hoe kwetsbaar duurzame energienetwerken zijn - ook in Nederland.

Meer weten?

Polen heeft een Russische aanval afgeslagen, zegt Poolse minister:

https://www.reuters.com/sustainability/climate-energy/massive-cyberattack-polish-power-system-december-failed-minister-says-2026-01-13/

Toespraak Poolse premier Donald Tusk:

https://www.youtube.com/watch?v=uXacOXBCHwU

Informatie over de verstoring van de openingsceremonie van de Olympische Winterspelen 2018 uit het boek 'Sandworm' van Andy Greenberg

https://andygreenberg.net/books

Rapport Eset:

https://www.eset.com/us/about/newsroom/research/eset-research-russian-sandwormapt-attacks-energy-company-poland-with-dynowiper/

Rapport Dragos:

https://www.dragos.com/blog/poland-power-grid-attack-electrum-targets-distributed-energy-2025

Rapport Poolse digitale autoriteit:

https://cert.pl/en/posts/2026/01/incident-report-energy-sector-2025/

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Lois van der Noort

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Frankrijk zou inmiddels het grootste deel van de inlichtingen leveren waarop Oekraïne leunt in de oorlog met Rusland. Die opvallende claim van president Macron markeert een verschuiving in de inlichtingenwereld. Hoe hebben de Franse inlichtingendiensten die vooraanstaande rol kunnen pakken? Hoe zijn ze georganiseerd, wat kunnen ze en hoe zijn ze erin geslaagd zich in korte tijd zo onafhankelijk op te stellen van de Amerikanen? Onderzoeksjournalisten Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk duiken erin, bijgestaan door de voormalige Franse inlichtingenofficier Guilhem Giraud en oud-AIVD’er Tim Bosch.

Meer weten: Macron zegt dat Frankrijk tweederde van inlichtingen levert aan Oekraïne Amerikanen willen Fransen helpen, maar die willen de hulp niet Welke inlichtingen verstrekken Fransen aan Oekraïne? Deense militaire dienst adviseert ambtenaren en agenten altijd hun bluetooth uit te zetten vanwege het risico op interceptie

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Terwijl in Iran de protesten oplaaien, trekt het regime aan de digitale noodrem. Het internet gaat op zwart, satellietverbindingen worden verstoord en beelden van geweld moeten koste wat kost binnen de landsgrenzen blijven. Deze aflevering belichten onderzoeksjournalisten Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk de manier waarop Iran digitale middelen inzet in tijden van binnenlandse onrust. Annieke en Huib leggen uit hoe het Iraanse internet is georganiseerd en hoe het regime probeert de informatiestroom naar buiten te beperken.

Daarnaast gaat het over de inzet van cyber- en spionagemiddelen buiten Iran. Van het verstoren van satellietcommunicatie tot het volgen en intimideren van dissidenten in Europa, waaronder Nederland. Hoe past deze digitale strategie binnen de hybride oorlogsvoering, en wat zijn daarvan de gevolgen voor journalisten, activisten en Iraanse Nederlanders?

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op oudejaarsdag raakte een telecommunicatiekabel tussen Finland en Estland beschadigd. Al snel werd een vrachtschip aangehouden en de Russische bemanning gearresteerd op verdenking van sabotage. Dat soort kabelbreuken komen vaker voor. Maar is er wel altijd kwade opzet in het spel? Deze week onderzoeken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg wat er aan de hand is, en waarom schepen soms ‘vergeten’ het anker op te halen.

Meer weten? Cijfers over kabelverstoringen Finland klaagt bemanningsleden Eagle S aan Documentaire ‘60 Minutes’ over kabelverstoringen Finse rechtbank oordeelt over Eagle S Statement ICPC, 27 november 2024 Voormalig hoofd Estse inlichtingendienst noemt verstoringen toeval

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In het holst van de nacht werden de Venezolaanse president Nicolás Maduro en zijn vrouw afgelopen weekend van hun bed gelicht. Hoe werd deze bliksemactie van het Amerikaanse leger voorbereid? En welke rol speelde ‘CyberCom’ in deze operatie? In deze aflevering van Schaduwoorlog zoeken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg uit hoe Amerikaanse hackers het stroomnet van Caracas konden binnendringen en hoe goed beveiligd dit soort ‘industrial control systems’ eigenlijk zijn. Daarbij worden ze geholpen door Jos Wetzels, onderzoeker bij een digitaal securitybedrijf. Hij schetst drie scenario’s hoe de VS in Venezuela het licht uit hebben gedaan. En, tot slot: kunnen Chinese hackers via onze slimme meters (made in China) ook in Nederland de elektriciteit plat te leggen?

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze laatste aflevering van het jaar beantwoorden Annieke en Huib nog meer luisteraarsvragen, deze week met een focus op drones, onderwaterspionage, cyberaanvallen op infrastructuur en de kwetsbaarheid van Nederland in de digitale strijd.

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voert het Westen ook een schaduwoorlog in Rusland? Hoe werken veiligheidsdiensten samen met hackerscollectieven? Waar meld je iets verdachts, en moet Nederland, net als Polen, een app krijgen om dit door te geven? En waarom worden spionnen uitgezet en niet gearresteerd?

In deze een-na-laatste aflevering van het jaar beantwoorden Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg algemene vragen van jullie, de luisteraars. En dit is pas deel één: volgende week gaan Huib en Annieke dieper in op specifieke vragen over drones, kritieke infrastructuur en de kwetsbaarheid van Nederland in de digitale strijd.

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering bespreken Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk een ongebruikelijke Chinese inlichtingenoperatie waarbij namen van Nederlandse en Taiwanese spionnen zijn gelekt via buitenlandse sites. Was dit als intimidatie en vergelding bedoeld vanwege de Nexperia-zaak? En hoe past dit in een bredere trend van een brutaler opererend China in Europa?

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vol trots presenteerde China in 2017 het eerste zelfgebouwde passagiersvliegtuig: de C919. Een mijlpaal in de luchtvaartindustrie, maar achter deze ‘Made in China’-prestatie kent een dubieuze voorgeschiedenis. Om deze technologie te ontwikkelen, zette China een geraffineerde strategie in: spionage, sabotage en het misbruik van economische samenwerking. Zo werd cruciale kennis van westerse bedrijven als General Electric en Safran gestolen, met een kopie van hun motor als resultaat.

In deze aflevering analyseren Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg hoe China met zijn ‘hele staatbenadering’ de wereldwijde technologieoorlog voert. Wat betekent het dat economische samenwerking steeds vaker een dekmantel blijkt voor spionage? Hoe kwetsbaar zijn bedrijven en overheden voor deze aanpak? En hoe symboliseert de C919 China’s ambities om in 2040 op militair, economisch en technologisch vlak te domineren?

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een Russisch schip met spionageapparatuur, lasers en onderwaterdrones duikt op voor de kust van Schotland en later dichtbij Nederland. De Yantar staat te boek als een onderzoeksschip, maar alles wijst erop dat het veel meer doet dan alleen zeebodemonderzoek.

In deze aflevering duiken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg met hulp van marinejournalist Jaime Karremann in de activiteiten van de Yantar. Wat gebeurt er precies op en onder water? Hoe kwetsbaar zijn de onderzeese kabels die onze moderne samenleving draaiende houden? En wat moeten we denken van de lasers die op Britse piloten werden gericht?

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.