Veel teams reageren op gedoe met sneller oordelen en harder oplossen. Dat voelt daadkrachtig, maar het sluit precies af wat je nodig hebt: nieuwe informatie en nieuwe opties. Nieuwsgierigheid is dan geen zachte vaardigheid, maar een manier om weer ruimte te maken in je hoofd en in je overleg. Omdenken kan daar bij helpen. Berthold definieert Omdenken als: Een manier van denken en doen waarbij je een probleem niet probeert weg te krijgen, maar het gebruikt om er een nieuwe mogelijkheid van te maken. Je start bij het feit zoals het is, accepteert wat je niet kunt veranderen, en stelt dan je doel of aanpak zo bij dat datzelfde feit ineens vóór je gaat werken. De toets is simpel: na het omdenken wil je meer van wat eerst het probleem was, omdat het onderdeel is geworden van de oplossing.
Berthold Gunster koppelt nieuwsgierigheid aan een heel concreet moment: wanneer jouw oplossing niet werkt of wanneer je iets probeert te veranderen wat niet kan veranderen. In plaats van doorduwen, stop je en zeg je: interessant, wat gebeurt hier eigenlijk? Die kleine pauze creëert een vacuüm van niet-weten, ongemakkelijk voor het brein, maar precies de voedingsbodem voor een nieuw idee of een ander gesprek.
De kernzin van de aflevering is raak voor elke organisatie: één oordeel doodt duizend mogelijkheden. Zodra je een oordeel vormt, stopt je waarneming en ga je op automatische piloot. Berthold draait het om: betrap jezelf op je oordeel en word daar juist nieuwsgierig naar. Klopt het wel, is het altijd zo, wat zie ik over het hoofd, welke aanname stuurde mij deze conclusie in?
Voor de praktijk wordt het interessant als je nieuwsgierigheid koppelt aan ambitie en vakmanschap: iets echt goed willen doen, vraagt om blijven kijken, testen en feedback ophalen. Berthold beschrijft ook de spanning die veel teams voelen: een cultuur waarin je vrij mag proberen en tegelijk hard en eerlijk mag zijn om kwaliteit te halen. De vraag is dan niet of je kritischer of aardiger moet worden, maar: hoe maak je het veilig genoeg om scherp te zijn zonder dat mensen dichtklappen?
Vijf inzichten om mee te nemen
Stop bij irritatie en vervang het door één vraag: wat gebeurt hier dat ik nog niet zie?
Herken het woord ‘gewoon’ als alarmsignaal en vraag: voor wie is dit normaal en waarom?
Kies bewust: ga je oplossen of ga je omdenken omdat verbeteren vooral meer van hetzelfde oplevert?
Maak feedback concreet en hard op de inhoud, en houd fouten maken expliciet onderdeel van het proces.
Train nieuwsgierigheid met ambitie: definieer wat goed is en verzamel actief twijfels en fronsende wenkbrauwen.
Te gast in deze aflevering
Berthold Gunster is oprichter van Omdenken. Hij helpt mensen, organisaties en teams om vastlopende problemen om te zetten naar nieuwe mogelijkheden door anders te kijken en anders te doen.
Presentatie: Glenn van der Burg, host van People Power.
